HISTORIA SZKOŁY

Jesteś tu: » Strona główna » HISTORIA SZKOŁY


Położenie i historia Książnic Wielkich

 

Wieś Książnice Wielkie rozciąga się między 50. i 51. stopniem szerokości geograficznej północnej oraz między 20. i 21. stopniem długości geograficznej wschodniej. Położona jest w południowo-wschodniej części Niecki Nidziańskiej zwanej Płaskowyżem Proszowickim (w innych źródłach Działami Proszowickimi). Książnic to obszar urodzajnych lessowych gleb, leżących przy szlaku nadwiślańskim Kraków - Sandomierz, w widłach rzek: Wisły i jej lewego dopływu Szreniawy. Pierwsze informacje źródłowe o Książnicach Wielkich pochodzą z XV wieku, mieszczą się w "Księdze uposażeń diecezji krakowskiej" napisanej przez znanego kronikarza Jana Długosza. Znajduje się tam wzmianka, że królowa Judyta, żona Władysława Hermana podarowała wieś Książnice klasztorowi tynieckiemu. Miało to miejsce między 1080 r. a 1086 r. O bardzo wczesnym osadnictwie na tym terenie świadczą wykopaliska prof. Żurowskiego z Krakowa, który we wsi Książnice odkrył i odkopał cmentarzysko pochodzące sprzed wielu setek lat przed narodzeniem Chrystusa. Do momentu przejęcia Książnic przez klasztor właścicielami wsi byli Książęta rodu Królewskiego. W źródłach z różnych okresów spotykamy nazwy odnoszące się do miejscowości „Xegnicz" lub „Xenicz", a Jan Długosz używa nazwy „Xyangnicze" i „Xiągnicze". W okresie międzywojennym, około 1922 r., wieś Książnice Wielkie powiększono o ziemie z rozparcelowanego folwarku. W wyniku parcelacji powstały Parcela Górna i Dolna.

Omawiając szkolnictwo w Książnicach Wielkich należy wspomnieć, że w dawniejszych czasach było ono związane z kościołem parafialnym. W jednym z dokumentów z 1710 r., dotyczącym uposażenia kościoła, znajdujemy notatkę: „prepozyt zatrudnia organistę Stefana Justowicza, który jest jednocześnie nauczycielem". Natomiast w dokumentach dotyczących wizytacji z 1913 r. znajduje się stwierdzenie: „Ksiądz proboszcz Franciszek Staszkiewicz pierwszy rozpoczyna w Książnicach Wielkich pracę oświatową i społeczną. Na własny koszt buduje ochronkę". Także z inicjatywy kościoła, około 1850 r., została pobudowana na terenie parafialnym szkoła murowana o dwóch salach wykładowych i mieszkaniu dla kierownika szkoły.

Stary budynek szkoły
Stary budynek szkoły z 1850 r.

Do rejonu szkoły należały wsie: Książnice Wielkie, Książnice Małe, Biskupice, Łapszów, Modrzany, Morsko Parcela i część Wroczkowa. W okresie międzywojennym do szkoły uczęszczało około 300 uczniów. Szkoła nie mogła pomieścić tak dużej liczby dzieci. W związku z tym część zajęć odbywała się w wynajmowanych pomieszczeniach u osób prywatnych, w ochronce i czworakach. Kierownikami szkoły w Książnicach Wielkich byli kolejno: Władysław Kotwica, Karol Gęśla, Piotr Barylak. Katastrofalna sytuacja lokalowa wymusiła decyzję budowy nowej szkoły. Podjęły ją władze gminy Koszyce z wójtem Janem Gawronem, pochodzącym z Zagaja. Szkołę planowano wybudować obok starej szkoły. W związku z wybudowaniem budynku parafialnego na planowanym terenie, z inicjatywy kierownika Piotra Barylaka rozpoczęto starania o nową lokalizację (obecny teren szkoły), na terenie parafialnym. Władze kościelne wyraziły na to zgodę, otrzymując w zamian działkę z Państwowego Funduszu Ziemi utworzonego w czasie parcelacji. Budowa szkoły wywołała konflikt mieszkańców obwodu szkolnego. Część mieszkańców popierała obecną lokalizację, część zaś upierała się przy lokalizacji na Parceli Dolnej Książnic. Grupa ta podjęła działania utrudniające budowę, które doprowadziły do interwencji służb porządkowych (Milicji Obywatelskiej) i zwolnienia przewodniczącego Gromadzkiej Rady Narodowej popierającego te działania. Budowa nowej szkoły została zakończona w 1959 roku.

 

 Szkoła po wybudowaniu

 

Szkoła po wybudowaniu 1959 r.

 

Piotr Barylak, pracując w szkole jako nauczyciel i kierownik, bardzo wiele zdziałał dla szkoły, znajdując uznanie i poparcie w społeczeństwie, władzach politycznych, administracyjnych, spółdzielczych i społecznych. Był wzorowym gospodarzem, który bardzo wiele zrobił dla szkoły, dlatego szkołę nazwano jego imieniem. Piotr Barylak kierował szkołą do 1974 roku. Od 1974 r. do 1986 r. dyrektorem szkoły była pani Stanisława Kukiełka, zastępowana w latach 1986-1987 przez męża, pana Bogusława Kukiełkę. Od 1987 r. dyrektorem szkoły był pan Adam Król. W czasie remontu szkoły w czerwcu 2002 r. w wyniku pożaru budynek bardzo poważnie ucierpiał. Jednak dzięki staraniom Władz Gminy z wójtem Stanisławem Rybakiem, szkoła została wyremontowana i oddana do użytku we wrześniu 2002 roku.

 

 

Szkoła po pożarze

Szkoła po pożarze

 

Szkoła po pożarze

 

 

Szkoła po remoncie

Szkoła po remoncie

 

 

Szkoła po remoncie


    



 




 

        Dzieje Szkoły Podstawowej w Książnicach Wielkich to monografia pod redakcją Jadwigi Wójcik i Władysława Kupiszewskiego wydana przez Urząd Gminy Koszyce w 50. rocznicę otwarcia nowego budynku szkoły. Autorami poszczególnych rozdziałów są Jadwiga Wójcik i Helena Kupiszewska oraz Lucyna Krępa, Agata Głuszek i Małgorzata Sieradzy – nauczycielki książnickiej szkoły. Książka zawiera też liczne wspomnienia absolwentów szkoły. Ukazuje miejsce i rolę szkoły w środowisku lokalnym w wymiarze społecznym i kulturowym oraz umożliwia spojrzenie na nią z perspektywy minionych lat i teraźniejszości. Opisuje bazę szkoły, prezentuje kadrę i przedstawia szeroką ofertę edukacyjną dla uczniów oraz najważniejsze sukcesy szkoły.

       To, co robimy – a mówię to mniej jako wójt, a bardziej jako wychowanek tej szkoły – jest z naszej strony spłaceniem długu wobec niej. Myślimy o Szkole Podstawowej im. Piotra Barylaka – niestrudzonego i zasłużonego jej Dyrektora z dumą, bo ma ta szkoła przedwojenne tradycje, a w czasie okupacji zapisała piękne karty, związane z tajnym nauczaniem. Myślimy o niej z sentymentem, bo przecież spędziliśmy w niej piękne chwile naszego dzieciństwa i wiele jej zawdzięczamy.

 

Stanisław Rybak [w:] Dzieje Szkoły Podstawowej w Książnicach Wielkich, Słowo Wójta Gminy Koszyce